Urlop ojcowski 2026 i 9 tygodni tylko dla taty. Co warto wiedzieć?

Urlop ojcowski to 2 tygodnie, czyli 14 dni kalendarzowych. Tata może wykorzystać je jednorazowo albo w dwóch częściach po 7 dni. Za ten czas przysługuje zasiłek w wysokości 100 proc. podstawy.

Najważniejszy jest termin: urlop trzeba wykorzystać do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia, a wniosek złożyć co najmniej 7 dni wcześniej. Jest to uprawnienie ojca i nie zależy od tego, czy mama przebywa w tym czasie na urlopie macierzyńskim.

To może być szczególnie ważny czas na początku rodzicielstwa - na oswojenie nowej codzienności, odciążenie mamy i po prostu bycie razem bez konieczności natychmiastowego powrotu do pracy.

Drugim uprawnieniem jest część urlopu rodzicielskiego, której nie można przekazać drugiemu rodzicowi.

Przy jednym dziecku urlop rodzicielski wynosi łącznie 41 tygodni. W tej puli każdy z rodziców ma 9 tygodni wyłącznie dla siebie. Jeśli tata z nich nie skorzysta, mama nie może ich przejąć. Te tygodnie po prostu przepadają.

Na ich wykorzystanie jest jednak znacznie więcej czasu niż w przypadku urlopu ojcowskiego: do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat.

Urlop można podzielić na maksymalnie 5 części. Wniosek trzeba złożyć co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem wybranej części.

Za te 9 tygodni tata otrzymuje 70 proc. podstawy zasiłku.

Zobaczmy to na przykładzie taty zarabiającego 8 000 zł brutto miesięcznie.

Po uwzględnieniu składek podstawą zasiłku jest około 6 900 zł. W takim przypadku:

• za 14 dni urlopu ojcowskiego wychodzi około 3 220 zł przed podatkiem,
• za 9 tygodni urlopu rodzicielskiego około 10 100 zł przed podatkiem.

Łącznie to ponad 13 tys. zł świadczeń przed podatkiem. Rzeczywista kwota zależy oczywiście od wynagrodzenia, premii, nadgodzin i sytuacji podatkowej.

Warto więc traktować te tygodnie nie jako "dodatkowy urlop", ale jako realną część rodzinnego planu finansowego.

Nie muszą przypadać bezpośrednio po porodzie.

Dla jednej rodziny najlepszym rozwiązaniem będzie pozostanie razem w domu na początku. Dla innej bardziej praktyczne okaże się wykorzystanie urlopu później, np. podczas wakacji, przy adaptacji do żłobka albo wtedy, gdy mama wraca do pracy.

Rodzice mogą też korzystać z urlopu rodzicielskiego równocześnie, jeśli tak najlepiej odpowiada ich sytuacji.

Najważniejsze, żeby decyzja wynikała z potrzeb Waszej rodziny, a nie z przekonania, że "tata powinien szybko wrócić do pracy".

Jeśli wniosek został złożony prawidłowo i w terminie, pracodawca co do zasady nie może odmówić udzielenia urlopu ojcowskiego ani rodzicielskiego.

Przy urlopie ojcowskim wniosek składa się minimum 7 dni wcześniej, a przy rodzicielskim 21 dni wcześniej. Osoby zatrudnione na etacie składają dokumenty pracodawcy. Przy działalności gospodarczej i odpowiednim ubezpieczeniu wniosek trafia bezpośrednio do ZUS.

W czasie objętym ochroną związaną z tym urlopem pracownik korzysta również z ochrony stosunku pracy na zasadach określonych w Kodeksie pracy.

Sam "urlop" jest uprawnieniem wynikającym z Kodeksu pracy, więc nie dotyczy umowy zlecenia w taki sam sposób jak etatu.

Możliwe jest jednak otrzymanie zasiłku macierzyńskiego za okres odpowiadający urlopowi ojcowskiemu lub rodzicielskiemu, jeśli opłacane jest dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Wtedy formalności załatwia się bezpośrednio z ZUS.

Jeśli jesteś tatą, warto dziś sprawdzić przede wszystkim:

Czy dziecko ma mniej niż 12 miesięcy?

Jeśli tak, możesz jeszcze zdążyć z urlopem ojcowskim.

Czy dziecko nie skończyło jeszcze 6 lat?

Jeśli nie wykorzystałeś swoich 9 tygodni rodzicielskiego, nadal może być na to czas.

Rodzicielstwo to nie tylko obecność "po pracy". Prawo daje ojcom przestrzeń, by naprawdę pobyć z dzieckiem także w zwykłej codzienności: przy śniadaniu, spacerze, drzemce i tych wszystkich małych momentach, z których później składają się wspomnienia.