Nauki matematyki: jak zachęcić dziecko?

Rozmaite badania naukowe, jak i doświadczenie pedagogów pokazują, że dzieci wykazują predyspozycje i myślenie matematyczne na długo przed rozpoczęciem edukacji szkolnej. Już niemowlęta uczą się, jak różnicować dorosłych (umiejętność kategoryzowania), zauważają też, że po dniu nastaje noc (sekwencje). Półtoraroczne dziecko potrafi poprosić o więcej biszkoptów i być niezadowolone, gdy ktoś zabierze mu jedno ciastko (dodawanie i odejmowanie), a dwuletni maluch umie na palcach wskazać swój wiek (ilości). Trzy- lub czterolatkowi nie nastręcza natomiast problemów układanie klocków wobec określonego wzoru.

Pierwsze lata życia są kluczowe z punktu widzenia rozwoju dziecka – zarówno w aspekcie psychomotorycznym, intelektualnym, jak i społecznym. To właśnie w wieku przedszkolnym najintensywniej rozwija się sieć neuronalna, a naturalne predyspozycje dzieci – ciekawość otaczającego świata, otwartość i brak uprzedzeń pozwalają na spontaniczne, niemal samoistne chłonięcie wiedzy i nowych umiejętności. Efektywna edukacja kilkulatków wymaga jednak odpowiedniego podejścia, które umożliwi wykorzystanie i rozwinięcie dziecięcych zdolności, a także zastosowania metod adekwatnych do poziomu rozwoju i potrzeb maluchów.

W przypadku dzieci kilkuletnich naturalne jest przyswajanie wiedzy i umiejętności poprzez zabawę. Dzięki ogólnorozwojowym zajęciom uwzględniającym np. zabawy muzyczne i ruchowe lub ćwiczenia na konkretnych przykładach z najbliższego otoczenia, dzieci zaczynają postrzegać matematykę jako część otaczającego je świata.

Na zajęciach MathJogs przeznaczonych dla dzieci od 4 do 11 roku życia największy nacisk kładziony jest na to, by w przyjaznej atmosferze członkowie kilkuosobowej grupy mieli możliwość aktywnego uczestniczenia w ćwiczeniach, których zadaniem jest nie tylko zdobywanie nowych umiejętności matematycznych, ale także rozwijanie kompetencji społecznych (poprzez pracę w grupie) oraz budowanie pewności siebie (poprzez zachęcanie do wyrażania własnych opinii, przedstawiania pomysłów i dzielenia się z grupą własnymi spostrzeżeniami). Istotną rolę odgrywają również pochwały i wyłącznie konstruktywna krytyka ze strony nauczyciela.

Dostosowując specyfikę narzędzi przeznaczonych do pracy z dziećmi bardzo istotne jest to, że kilkulatki charakteryzuje sposób myślenia na poziomie konkretu. Poznawanie nowych pojęć odbywa się na przykładach – po to, by dziecko mogło przyswoić konkretne zadanie za pośrednictwem własnych doświadczeń.

Elementem wzbogacającym, ułatwiającym zapamiętywanie i wzbudzającym zainteresowanie maluchów są często wykorzystywane opowieści, bajki, wierszyki i piosenki, dzięki którym uczestnicy zajęć poznają na przykład najważniejsze postaci i dokonania z dziedziny matematyki.

Wzbogacanie wiedzy matematycznej i wykorzystanie narzędzi takich, jak: puzzle, łamigłówki czy gry logiczne daje dzieciom podstawy, by zrozumieć bardziej skomplikowane zagadnienia matematyczne. Tak samo jak w przypadku programu dla najmłodszych bardzo istotne jest to, by zajęcia były dla uczestników przyjemnością, a nie przykrym obowiązkiem.

Z punktu widzenia starszych dzieci oraz młodzieży ważną rolę odgrywa praca indywidualna, dzięki której uczniowie mają możliwość zrozumienia i utrwalenia wiedzy nauczanej w szkole – oczywiście z pomocą nauczyciela prowadzącego zajęcia w ramach kursu. Podczas samodzielnej pracy uczestnik może rozwiązywać swoje zadania domowe, przygotowywać się do sprawdzianu lub rozwiązywać ćwiczenia w formie powtórki z poprzednich zajęć. W ramach tradycyjnej edukacji szkolnej, gdzie klasy liczą ponad 20 osób a nauczyciel zmuszony jest realizować program w określonych ramach czasowych, uczniowie nie mogą liczyć na indywidualne podejście i satysfakcjonującą dozę uwagi ze strony pedagoga.

Ostatnim kluczowym elementem programu nauczania dla młodzieży jest praca grupowa, dzięki której uczestnicy zajęć wzajemnie uczą się od siebie, tłumacząc sobie swój tok rozumowania i opracowany sposób rozwiązywania problemów danego typu. Praca zespołowa w takim wydaniu to również doskonała okazja do rozwijania umiejętności komunikacyjnych i organizacyjnych.