Nauka czytania i pisania - po czym poznasz, że dziecko jest już do nich gotowe?

Dorota Gala

Zastanawiasz się, czy Twoje dziecko jest już gotowe do rozpoczęcia nauki czytania? Jeśli nie jesteście pewni, to koniecznie przeczytajcie artykuł. Znajdziecie w nim konkretne metody sprawdzenia, czy Wasza pociecha powinna już rozpocząć taką naukę.

 

Jak rozpoznać gotowość do nauki czytania i pisania (w pedagogice taką gotowość można określić mianem „wrażliwości na znaki”)? Przeanalizuj poniższe punkty i ruszajcie do działania:

  • dziecko odróżnia czytanie od np. opowiadania sytuacji, historii, bajek, ma świadomość, że czytanie to odkodowanie jakiegoś ciągu znaków i potrafi te znaki odróżnić od ilustracji i innych niż litery symboli (wie, że numer strony, ozdobnik w górnej części, czy obrazek nie należy do tekstu)
  • wie, że to, co wypowiadamy (czytamy) jest analogiczne do tego, co jest zapisane w książce
  • ma bogaty zasób słownictwa, potrafi składać zdania, wypowiadać się zrozumiale na różne tematy
  • wie, że czytanie jest przydatne, ma również tego pełną świadomość, a ponadto chętnie sięga po książeczki, słucha czytanego tekstu i śledzi go
  • bez problemu wychwytuje różnice i podobieństwa np. na ilustracjach, rozróżnia kolory, kształty, odgłosy
  • zna kierunek odczytywania zakodowanych informacji, wie, że w języku polskim czytamy od lewej strony do prawej, a tekst na stronie zawsze powinien być odczytywany od góry do dołu, podobnie kartki w książce przekładamy od lewej do prawej strony.

 

Jak powinien wyglądać prawidłowy przebieg nauki czytania?

 

Nauka czytania i pisania to proces wielopłaszczyznowego, dlatego, aby przebiegał prawidłowo, musimy stosować się do określonej metodologii działania. PAMIĘTAJ:

1. Dbaj o ogólny rozwój dziecka, tzn. bardzo ważna jest koordynacja wzrokowo-ruchowa, rozbudzaj jego ciekawość świata, pokazuj to, co nowe i nieznane, wzbogacaj jego wiedzę i słownictwo, wykonujcie ćwiczenia buzi i języka, usprawniając aparat mowy, kształtujcie umiejętność wypowiadania zdań złożonych i komunikatywnego wypowiadania się, rozwijajcie koncentrację i spostrzegawczość.
2. Zachęcaj dziecko do sięgania po książeczki, nie zmuszaj do oglądania czy czytania, ale pokaż, że książki są pożyteczne, ładnie wyglądają i dają dużo radości, staraj się, aby czytanie było dla niego przyjemne, motywuj.
3. Kształtujcie zdolność do syntezy i analizy, czyli „składania” i „rozkładania” zdań i wyrazów w całość i na części (analiza tekstu na zdania, zdania na wyrazy, wyrazu na sylaby, sylaby na litery i głoski, synteza zdań w tekst, wyrazów w zadania, sylab i liter w wyrazy…).
Wyróżniamy analizę i syntezę zdań i wyrazów:
- słuchową - z wykorzystaniem dźwięków, wymowy, brzmienia,
- słuchowo-wzrokową z wykorzystaniem dźwięków i liter, połączenie brzmienia wyrazu i jego obrazu, zapisu graficznego,
- wzrokową z wykorzystaniem liter.

 

PRZED ANALIZĄ I SYNTEZĄ WAŻNE JEST POSTĘPOWANIE WEDŁUG SCHEMATU, w którym kolejno kształtujemy świadomość pojęć ZDANIE- SŁOWO-SYLABA-GŁOSKI I LITERY.

 

4. Nauka literek to również rozwój sprawności motorycznej rąk poprzez ćwiczenia manualne. Bawcie się w odwzorowywanie, rysowanie po śladzie- na początku najważniejsza jest orientacja w przestrzeni, później oswajanie z tablicą, na końcu z kartką, ważne jest, aby dziecko „ćwiczyło” pisanie w płaszczyźnie pionowej już od pierwszego zetknięcia się z przyborami do pisania i malowania oraz rysowania.
5. Nauka pisania to również nauka odwzorowywania wyrazów litero podobnych.
6. Kiedy dziecko potrafi odwzorować wyraz i zapozna się z zapisem np. swojego imienia i innych, bliskich mu wyrazów jak mama, tata, dom, imię siostry, brata, cioci, koleżanki… powoli zaczyna rozumieć, czym jest globalne czytanie - kształtujcie tą umiejętność.
7. Ćwiczcie czytanie prostych wyrazów, zdań, krótkich tekstów a później skupcie się na kształtowaniu umiejętności czytania aby w rezultacie podjąć próby czytania krytycznego i twórczego.

Pamiętajmy, że nauka czytania i pisania to proces długi i rozłożony w czasie, powinien być systematyczny i zaplanowany. Zaczynamy go już z dziećmi trzyletnimi i stopniowo zwiększamy stopień trudności dostosowując materiał dydaktyczny do możliwości dziecka, z wiekiem wydłużając czas zajęć i ilość ćwiczeń nie zapominając o różnorodności proponowanych aktywności, czyli przeplataniu pracy umysłowej i wykonywanej w pozycji siedzącej zabawami ruchowymi. Najistotniejsze jednak jest to, aby pamiętać o skupieniu się na wielopłaszczyznowym rozwoju emocjonalnym i intelektualnym dziecka, aby uniknąć problemów związanych z pisaniem i czytaniem.

 

Wybrane dla Ciebie